Diyette motivasyon neden bu kadar çabuk düşüyor?

Son yıllarda yapılan araştırmalar, sorunun çoğu zaman irade eksikliği değil, kişinin hiç “başardım” duygusunu yaşayamamış olmasıyla ilgili olduğunu gösteriyor.

Bu yazıda, küçük başarıların motivasyonu nasıl güçlendirdiğini ve sürdürülebilir beslenmenin neden ulaşılabilir hedeflerle başladığını ele alıyoruz.

Diyette motivasyon neden bu kadar zor?

“İradem yok.”
“Ben diyeti sürdüremiyorum.”
“Başlıyorum ama devam edemiyorum.”

Bu cümleleri duyan birçok kişi sorunun kendisinde olduğunu düşünüyor. Oysa son yıllarda yapılan araştırmalar, motivasyonun sanıldığı gibi sadece iradeyle ilgili olmadığını gösteriyor.

Asıl belirleyici olan şey çoğu zaman şudur:
Kişi başarı duygusunu ne kadar yaşayabiliyor?

Bilim ne söylüyor? 

2024 yılında yayımlanan güncel bir çalışma, diyet sürecinde insanların motivasyonunun nasıl şekillendiğini inceledi.
Araştırmaya göre:

• Kişi küçük de olsa hedeflerine uyabildiğini gördüğünde

• Yani “Bunu yapabiliyorum” dediğinde

• Ertesi gün sağlıklı beslenme için gösterdiği çaba artıyor.

Buna karşılık, başarısızlık yaşandığında motivasyon kendiliğinden yükselmiyor. Hatta çoğu zaman kişi kendini daha yetersiz hissediyor ve süreci bırakmaya daha yakın oluyor.

Bu durum özellikle kendini “iradesiz”, “başarısız” ya da “disiplinsiz” olarak tanımlayan kişilerde çok daha belirgin.

Demek ki sorun irade değil

Bu bulgular bize şunu gösteriyor: İnsanlar motive oldukları için değil, başardıklarını gördükleri için motive oluyorlar.

Yani mesele daha güçlü olmak değil, daha gerçekçi hedeflerle başlamak.

Ulaşılabilir hedefler neden bu kadar önemli?

Diyet sürecinde konulan hedefler kişi için çok zor olduğunda:

• Başarı ihtimali düşer

• Kişi kendine olan güvenini kaybeder

• Motivasyon azalır

• Süreklilik zorlaşır

Oysa kişinin yaşamına ve alışkanlıklarına uygun, ulaşılabilir hedefler konulduğunda:

• Başarma ihtimali artar

• Motivasyon doğal olarak yükselir

• Sağlıklı beslenme davranışı sürdürülebilir hale gelir

Küçük adımlar, kalıcı değişimin temelini oluşturur.

Sürdürülebilir beslenmenin kazandırdıklarından biri: başarı duygusu

Beslenme sürecine bakarken,
“Ne kadar iradeliyim?” sorusu yerine
“Bu süreçte kendimi ne kadar başarılı hissedebiliyorum?” diye düşünmek daha destekleyici olabilir.

Çünkü insan, kendini sürekli başarısız hissettiği bir yolu uzun süre devam ettiremez. Ama başardığını hissettiği bir yolu, daha istekli ve daha güçlü şekilde sürdürür.

Sonuç: Diyette motivasyon sonradan gelir

Diyet ve yaşam tarzı değişimi bir dayanıklılık sınavı değil, bir öğrenme sürecidir.

Bu süreçte amaç: kendini zorlamak değil, kendini destekleyecek koşulları yaratmaktır.

Ulaşılabilir hedefler koymak, küçük başarıları fark etmek ve süreci suçlamadan değerlendirmek…

Gerçek motivasyon tam da burada başlar.

Kaynak:

van Alebeek H, Jones CM, Reichenberger J, Pannicke B, Schüz B, Blechert J. Goal pursuit increases more after dietary success than after dietary failure: examining conflicting theories of self-regulation using ecological momentary assessment. Int J Behav Nutr Phys Act. 2024 Feb 26;21(1):24. doi: 10.1186/s12966-024-01566-x. PMID: 38408993; PMCID: PMC10895756.